Thich Nhat Hanh : Mindfullness

Calligrafie van zen-meester Thich Nath Hanh.
De twee gebruikte kanji (Chinese karakters) zijn voor Kon, ima en Shin, kokoro.
Kon of ima betekent Nu, in de zin van op dit moment en Shin of kokoro betekent hart / geest.
Samen vormen ze het begrip Mindfullness; het ten volle bewust zijn van dit ene moment. 

Zen meester Thich Nhat Hanh

Website van Plum Village in Frankrijk:  http://www.plumvillage.org/


Tom Verhoeven
Auvergne, herst 2012

A I M E E D I S

Aimeedis Art & Design

AIKI JOHO - Toma uchi

Dit is een vorm van katate uchi - een slag met de jo waarbij de jo met een enkele hand (katate) wordt vastgehouden. De technieken van Aikido kunnen toegepast worden op een heel korte afstand (chika ma), maar er zijn ook ruim uitgevoerde technieken die bedoeld zijn voor een grote afstand.

Dit is een Aiki jo techniek bedoeld voor een grote afstand (to ma).  Vandaar de naam; Toma uchi. Men tracht met deze slag iemand te bereiken die op een grote afstand staat, wellicht zelfs net buiten bereik. In welk geval men met deze slag de tegenstander even van zich af kan houden om over te kunnen gaan op een tweede slag. Vroeger werd de slag ook wel gebruikt om een menigte mensen schrik aan te jagen en op afstand te houden.

Een oude vergelijking stelt dat je je moet voorstellen dat je voor een riviertje staat en iemand probeert te raken die zich aan de overkant van het water bevind. Als je nu maar ver genoeg naar voren reikt lukt dat je misschien wel, maar je loopt het risico dat je te ver naar voren reikt en in het water valt. Toch is het ook weer niet de bedoeling dat je de slag krampachtig probeert in te houden. Reik zover je kunt, maar behoud je centrum, je balans.

Toma uchi leert je veel over het vinden van de juiste ma ai, over snelheid en beheersing van het wapen. Vooral als partneroefening is het fysiek een pittige oefening.

Begin vanuit chudan kamae.

Of begin vanuit hanmi. In dit voorbeeld met links voor (hidari mae).

Pak de jo bij het uiteinde.

 De linkerhand blijft op dezelfde hoogte, de rechter hand brengt de jo boven het hoofd.

Laat de jo iets zakken, zonder het op de schouders te laten rusten.

Rechterheup en rechterschouder komen naar voren, de jo beschrijft een grote boog in de ruimte.

Vang de jo op in het midden of meer bij de hand.

 De linkerhand beweegt naar het uiteinde in voorbereiding voor de volgende slag, nu met links uitgevoerd.


Tom Verhoeven
Auvergne, herfst 2012

Driehoek - Vierkant - Cirkel

 De driehoek, vierkant en cirkel kennen we natuurlijk als mathematische figuren – in de Griekse oudheid beschreven mathematici als Euclides en Pythagoras deze en aanverwante figuren reeds en gaven voorbeelden van het berekenen van een zijde of een hoek van dergelijke figuren.

In Aikido en in Zen wordt er op een andere manier naar deze drie figuren gekeken.  In beiden gaat het meer om een soort schematische of symbolische weergave van de werkelijkheid.  De grondlegger van Aikido, Ueshiba Morihei O Sensei, gebruikte de drie figuren om het doel en de methode van Aikido uit te leggen. Hij baseerde zijn uitleg vooral op Shinto en Boeddhisme. De bekendheid met de drie figuren als Zen-symbolen is tegenwoordig  vooral te danken aan de Zen monnik Sengai. Zijn calligrafie van de in elkaar overlopende driehoek, vierkant en cirkel is ontelbare keren opgenomen in tijdschriften, boeken, documentaires en allerlei andere publicaties.

Cirkel, Driehoek en Vierkant door Sengai

Een Boeddhistische benadering.

In de Westerse traditie staat “verlichting” voor het inzicht dat de mens een rationeel wezen is – een homo sapiens.  In de Boeddhistische traditie is rationele of intellectuele bewustzijn slechts een van de mogelijke vormen van bewustzijn.  Het streven van de boeddhist is gericht op een ander soort verlichting; het inzicht dat het zelf samenvalt met de werkelijkheid, dat het eigen bewustzijn niets anders is dan Boeddha-natuur.  Het principe van de trikaya (drie lichamen) probeert dit verduidelijken:

Nirmanakaya  Getransformeerd of geboren lichaam. Het fysieke lichaam van Boeddha , een menselijke Boeddha, met het lichaam van een mens als ieder ander.   

Sambhogakaya  Het gezegende lichaam, het vreugdevolle lichaam. Het is een spiritueel meer gevorderd lichaam zoals we dat bij een bodhisattva voorstellen. In dit stadium kunnen zich visioenen voordoen of goede gedachten die uiteindelijk kunnen leiden naar Dharmakaya.

Dharmakaya  De belichaming van de Dharma zelf,  Boeddha en dharma zijn een en dezelfde. Het is de ultieme vorm van bewustzijn.

We kunnen dit zien als de drie manifestaties van Boeddha, maar het wordt vooral gebruikt om de drie stadia mee aan te geven die de leerling moet door gaan om tot dit bewustzijn te komen.  Als stadia gezien  zullen budoka het als “shu, ha, ri” en aikidoka het als “gotai no keiko, jutai no keiko en ryutai no keiko”  herkennen.

Bodhidharma (Ta Mo in het Japans) wijst in zijn geschrift Shao Shih Liu Men (Geringe Overwegingen omtrent de zes poorten) echter op een vierde stadium – het stadium waarbij men ook de leer van de Trikaya achter zich laat en daarmee ieder besef van Boeddha en Dharma. Dit stadium heeft zelfs geen aanduiding of naam – zij die het bereiken spreken slechts over de leegte, het niets.  In zijn lessen benadrukt hij het direct wijzen naar de waarheid en het directe inzicht van de leerling en bekritiseert hij in feite elke methode waarbij gebruik gemaakt wordt van sutra, overgeleverde teksten, rituelen, e.d. Dit is sindsdien een belangrijk kenmerk van Zen-Boeddhisme geworden en Bodhidharma wordt beschouwd als de grondlegger van deze Boeddhistische school.

Sengai Gibon (1750 – 1837) was een zen monnik en een fameus beoefenaar van Shodo (de weg van de gepenseelde calligrafie). Zijn verwijzingen naar de betekenis van de calligrafie is tweeledig; de eerste herinnert aan de Tao Te Ching van Lao Tse (Roshi in het Japans):

De cirkel staat voor het oneindige, het is uit het oneindige waar alles uit voortkomt. Het vormt de basis van alles dat leeft.  Toch is het oneindige zelf vormloos.

Mensen beschikken over zintuigen en intellectuele vermogens en verlangen tastbare vormen.

Vandaar de driehoek – de driehoek is het begin van alle vormen.

Uit de driehoek ontstaat eerst het vierkant.

Het vierkant is een verdubbeling van de driehoek.

Dit verdubbelings-proces zet zich eindeloos voort en leidt tot de “tienduizend dingen” (d.w.z. het universum).

De tweede uitleg is een verwijzing naar het Shingon Boeddhisme dat in Japan grote invloed heeft gehad op het gedachtengoed van Shinto en zelfs hier en daar tot een versmelting van beide spirituele paden leidde. De grote schrijnen in Kumano die Ueshiba Morihei O Sensei regelmatig bezocht waren en zijn allen zowel aan een of meer Shinto kami gewijd als aan een of meer verschijningen van Boeddha:

De driehoek staat voor de mens in zijn drie aspecten;  Fysiek, Oraal (of intelectueel) en mentaal (spiritueel).

Het vierkant  staat voor de zichtbare wereld die samengesteld is uit de vier elementen ; aarde, water, vuur en lucht.

De cirkel staat voor de Dharmakaya, het is het ware, het echte, het oorspronkelijke, de vormloze vorm waar alles uit voortkomt en alles weer naar terugkeert, leegte. Het is het symbool voor het eerste element ruimte / hemel / leegte.  Het element staat bekend als Akasha,  dat glanzend en helder betekent.  Het element kennen we daarnaast als ether of als geest. De cirkel als symbool voor Dharmakaya wordt ook geassocieerd met een spiegel; een spiegel is zuiver en schoon en daardoor instaat te weerspiegelen en het bezit wijsheid daar het de werkelijkheid reflecteert in al zijn aspecten zonder te oordelen.

Het boek Gorin no sho (het boek van de vijf ringen) van de samurai Miyamoto Musashi  bestaat uit vijf hoofdstukken die verwijzend naar deze vijf elementen getiteld zijn;  Chi no Maki (het boek van Aarde),  Mizu no Maki (het boek van Water),  Hi no Maki (het boek van Vuur), Kaze no Maki (het boek van de Wind) en Ku no Maki (het boek van Leegte). Zijn concluderende woorden luiden;  In Leegte is er het goede en er is niets kwaads.  Zodra er wijsheid, redelijkheid en de Weg aanwezig zijn, is er Leegte (ku).  

Miyamoto Musashi

Sengai zelf refereerde ook naar de Leegte als ultieme doel met zijn uitspraak; "Mijn spel met penseel en inkt is geen calligrafie , noch is het schilderen. Toch menen onwetende mensen ten onrechte; dit is calligrafie, dit is schilderen".

Over O Sensei’s benadering van de drie mathematische figuren later meer. Voor nu is het belangrijk om te beseffen dat geen van de hier bovengenoemde beschrijvingen hem vreemd waren.  Hij groeide op met de spirituele zienswijzen van o.m. Zen- en Shingon Boeddhisme, Shinto en Taoisme, met Shugendo en shamanisme en met de leer van het Neo Confucianisme.

Tom Verhoeven

Auvergne, herfst 2012 

  

 

Facebook

De blog Schetsen vanuit het land van de Averni heeft nu ook een eigen Facebook-pagina:


http://www.facebook.com/HetLandVanDeAverni

De blog omvat vooral teksten over filosofie, natuur, geschiedenis, literatuur en recente ervaringen opgedaan in France en elders.

Tom Verhoeven
Auvergne, herfst 2012

website Aimeedis - ontwerp, vormgeving, workflow

Ichi Rei Shi Kon

In het Japanse koshinto (het oorspronkelijke shinto) wordt de essentie van elk wezen;  kami, mens, dier, plant, mineraal,  gezien als een geheel (ichi rei) dat uit vier aspecten (shikon) bestaat. Deze essentie wordt tama of mitama genoemd.

Het woord tama duidt op iets ronds zoals een bal of een sfeer. In Aikido kennen we het vooral als een ronde sfeer die de aikidoka omgeeft als een luchtbel.  De Romeinen kenden een vergelijkbaar beeld en noemden het aura (ademtocht). Die sfeer staat in de moderne psychologie bekend als de persoonlijke sfeer, de ruimte om je heen die eigen is en waar niet iedereen zomaar in wordt toegelaten.  Dit verschilt met de Cartesiaanse opvatting dat de huid de begrenzing is van de mens (dier, plant).  De ruimte om je heen hoort tot je eigen invloedsfeer, je gevoel van waarneming beperkt zich niet tot de begrenzing van de huid, maar strekt zich uit in de gehele ruimte om je heen. Afhankelijk van je stemming, de kracht van je ki, kan de persoonlijke sfeer groter of kleiner zijn.

Het woord mi is hier een eervolle, respectvolle aanduiding.

Tamashii

Van oudsher ging men er vanuit dat de tama op het moment van comceptie ontstond (kuni tama) en tot volledigheid kwam door de waki tama, afkomstig van de ouders, hetgeen leidde tot de geboorte.

Alle entiteiten  hebben tama, ongeacht of het om kami, mensen, dieren, planten, stenen, beken, rotsen, vuur, etc. gaat. Omdat ze tama hebben zijn het sacrale entiteiten (alle leven is heilig).  Ze beschikken over tamashii,  de kracht, vermogens, capaciteiten van de tama. Deze tamashii is persoonlijk, eigen aan iedereen en aan elke entiteit.  Het is dit deel dat zich op zijn beurt kan ontwikkelen tot een kami.

Hieruit volgt al dat er telkens nieuwe kami kunnen ontstaan, ontdekt kunnen worden of zich kunnen ontwikkelen tot kami. Ook de tamashii van mensen kan zich ontwikkelen tot kami.  

Magatama

Het bekendste symbool voor de mitama is wel het juweel, de maga-tama. Deze heeft de vorm van een traan, een vallende waterdruppel (mizu-tama).

De magatama juwelen behoren naast het zwaard en de spiegel tot de klassieke keizerlijke regalia van Japan. De oudste gevonden magatama juwelen zijn bijna drieduizend jaar oud. 

Magatama - archeologische vondsten

moderne magatama als sieraad

Mitsu tomoe
 De mitsu tomoe wordt gevormd door drie om elkaar heen cirkelende magatama. Het symbool is te vergelijken met de Keltische triskel, een geliefd motief van de samurai-klasse en is in Japan op tal van objecten terug te vinden, bijvoorbeeld op de O daiko (grote trom) tijdens optredens van bekende taikogroepen als Kodo of Ondekoza.

enkele mitsu tomoe op een tsuba

Keltische triskel

Triskel op een keltische bronzen schijf

Naohi no mitama (ichi rei)

Het geheel van de tama staat bekend als de naohi no mitama (of ichi rei) en deze bestaat uit de volgende vier afzonderlijke mitama (shikon);  ara mitama,nigi mitama, sachi mitama, kushi mitama.

Ara impliceert hier de functie van “aru” – het verschijnen in de uiterlijke wereld,  nigi de functie van  “nigiru” – het verstevigen van de innerlijke wereld,  sachi (of saki) de functie van “saku” – het analyseren, onderscheiden, in te delen en kushi de functie van “kushi” – het tot de kern doordringen, centreren.

het kruis van de mitama

Ara mitama

Ara mitama is een wilde, ruwe, grove, gewelddadige geest, het is het aspect dat het kwade kan  vernietigen, en in die vorm een noodzakelijke kwaliteit voor de krijger die zich voorbereid op de strijd of reeds in een staat van oorlog is.  Het vernietigt  ook opkomende verleidingen en is  constructief voor het verhevene , het sacrale. En is in die zin niet uitsluitend te beschouwen als een negatief aspect. Echter, als er teveel aandacht gaat naar de Ara mitama dan kan het zich uiten in de vorm van agressie en ongebreideld geweld.  De ara mitama staat ook voor vorm, verschijning in tegenstelling tot essentie.

Nigi mitama

De nigi mitama vormt het tegendeel van de ara mitama en is te beschrijven als een milde, stille, verfijnde en vreedzame geest. Het is de geest die vrede brengt, die zich aanpast om de harmonie te bewaren, een geest die het vermogen heeft tot eenheid en saamhorigheid te leiden. Het staat voor essentie in tegenstelling tot vorm, verschijning in de wereld  van de ara mitama. Men ziet de migi mitama wel als het essentiele, oorspronkelijkedeel van de  mitama als geheel.

Saki mitama

De saki mitama of sachi mitama wordt gezien als de gelukkige, bloeiende, creatieve, zegenbrengende geest. Het heeft het vermogen gelukkig te maken,  zuivere liefde te geven, schoonheid te ervaren en zegen te geven.

Kushi mitama

De kushi mitama (of kushibi mitama) staat voor het verborgene, het geheimzinnige, het wonderlijke, de innerlijke geest, inventiviteit,  het doen van ontdekkingen, het ervaren van het mysterieuze.  Het is de geest die mysterieuze en spirituele transformaties teweeg kan brengen. Het is de oorspronkelijke helende kracht,  de kracht die actief is het proces van genezen en in de gebruikte medicijnen. Het is mogelijk om je kushi mitama te verliezen

Bekijken we de mitsu tomoe dan zien we drie tama afgebeeld. Deze staan voor ara mitama, nigi mitama en saki mitama. De kushi mitama is onzichtbaar en blijft verborgen. Het is door shugyo dat deze pas zichtbaar en duidelijk voor ons wordt.

Tom Verhoeven

Auvergne, zomer 2012